Pionieren zit in het DNA van PA’s

Het beroep van physician assistant (PA) bestaat bijna 25 jaar in Nederland, een mijlpaal die de groei en ontwikkeling van onze beroepsgroep benadrukt. In deze periode hebben we ons vak steeds verder geprofessionaliseerd. Sinds 2008 heb ik dit proces van dichtbij mogen volgen, met als belangrijke mijlpalen de oprichting van de beroepsvereniging NAPA, de aanstelling van een directeur en een verenigingsbureau, en de wijziging van de Wet BIG.

Maar wat zeker niet over het hoofd mag worden gezien, is de rol van individuele PA’s die zich dagelijks inzetten om ons vak naar een hoger niveau te tillen. Dit is niet altijd eenvoudig; vaak moet er opnieuw uitgelegd worden wat een PA doet en wat de wettelijke bevoegdheden zijn.

Taakherschikking wordt helaas niet overal omarmd en soms zelfs als een bedreiging gezien. Dit komt vaak voort uit angst voor inkomstenderving, waarbij het medische domein strak wordt bewaakt. Dit is jammer, omdat de praktijk juist laat zien dat samenwerking tussen artsen, PA’s en andere zorgprofessionals op veel plekken uitstekend verloopt. Problemen ontstaan vaak tijdens visitaties van artsenverenigingen, waar de inzet van PA’s en de uitvoering van voorbehouden handelingen ter discussie worden gesteld. Dit gebeurt terwijl de Wet BIG duidelijk voorschrijft dat PA’s bepaalde handelingen zelfstandig mogen uitvoeren, altijd in samenwerking met een arts.

Ik wil een pleidooi houden voor PA’s die te maken krijgen met kritiek tijdens deze visitaties. Uit ervaring weet ik hoe zwaar dit kan zijn, maar het is belangrijk dat we blijven strijden voor onze positie. De praktijk dwingt beleidsmakers immers om keuzes te maken. Artsenverenigingen hebben een maatschappelijke verantwoordelijkheid om zorg toegankelijk en betaalbaar te houden, zoals beschreven in het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) en het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg. Taakherschikking wordt daarin als een middel gezien om invulling te geven aan deze verantwoordelijkheid.

Als PA je kop boven het maaiveld steken kan spannend zijn, maar het kan ook mooie resultaten opleveren. Zelf ben ik de afgelopen jaren bezig geweest met het realiseren van locoregionale pijnbestrijding voor kwetsbare ouderen met een heupfractuur die niet meer geopereerd willen of kunnen worden. Dit was pionieren, want het bestond nog niet. Samen met mijn collega’s Nynke Postma (anesthesioloog), Aafke Huitink (PA ouderengeneeskunde) en Nicole Haarman (specialist ouderengeneeskunde) hebben we dit initiatief van de grond gekregen en ik ben trots op wat we hebben bereikt. Inmiddels wordt deze aanpak op meerdere plekken in Nederland uitgevoerd.

Als resultaat van dit pionierswerk werd ik genomineerd voor PA van het Jaar 2025. Tot mijn grote verrassing heb ik de prijs daadwerkelijk gewonnen. Tijdens een verrassingsfeest op mijn werk werd ik in verschillende toespraken geprezen voor mijn inzet als PA en als persoon. Dit maakte alle tijd en energie die ik heb geïnvesteerd om PA in de anesthesiologie te worden (en te blijven), meer dan waard. Het moment dat ik de prijs in ontvangst mocht nemen, omringd door mijn vrouw en kinderen, maakte me enorm gelukkig.

Bron: NAPA Magazine, nr 28, voorjaar 2026