De spanning is voelbaar in de zaal. Op het podium staat een geconcentreerd reanimatieteam, klaar voor actie. Het publiek – met name professionals uit de acute zorg – kijkt kritisch mee. Tijdens Venticare Live, hét jaarlijkse congres voor professionals in de acute zorg, strijden teams uit verschillende ziekenhuizen, zowel perifeer als academisch, om de titel ‘Beste reanimatieteam van Nederland’. Steeds vaker wordt het team geleid door een physician assistant. Een van de eersten die de rol van teamleider op zich nam, is Tom van Logten. ‘Een PA doet niet onder voor een arts in zo’n situatie.’

Tom van Logten werkte enkele jaren als PA op de intensive care (IC) van het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ) in Tilburg. Sinds kort is hij werkzaam binnen de ambulancezorg, waar hij zich bezighoudt met zogenoemde ‘anderhalvelijnszorg’. Als PA op de IC kwam hij in aanraking met de Venticare reanimatiecompetitie.

De competitie, inmiddels een vaste waarde binnen Venticare, bestaat uit voorrondes waarin teams punten verzamelen van een jury. De twee hoogst scorende teams strijden in de finale om de titel. Elk team bestaat uit vijf leden: één teamleider en vier verpleegkundigen. Jarenlang mochten alleen artsen de rol van teamleider vervullen, tot het ETZ zich drie jaar geleden aanmeldde.

‘In de statuten stond dat er minimaal één arts in het team moest zitten’, herinnert Tom zich. ‘Ik was de enige ‘dokter’ in ons team, maar PA in plaats van arts. Toen heb ik gemaild met de organisatie. Na intern overleg pasten ze de regels aan: een PA mocht voortaan ook als teamleider meedoen. Dat was een belangrijk moment: niet alleen voor mij, maar voor de zichtbaarheid van ons vak.’

Dat jaar deden twee PA’s mee als teamleider. Inmiddels stijgt het aantal PA’s dat meedoet als teamleider jaarlijks. Zo waren dat er in 2024 al vijf: onder meer uit het Medisch Spectrum Twente, Medisch Centrum Leeuwarden, het Ikazia ziekenhuis, het Elkerliek ziekenhuis en opnieuw het ETZ. Een duidelijke trendbreuk met het verleden.

Wat maakt een PA geschikt om een reanimatieteam aan te sturen? Volgens Tom ligt dat in de combinatie van klinische kennis en verpleegkundige achtergrond. ‘Veel PA’s hebben een verpleegkundige basis. We weten dus hoe het is om aan de andere kant van het bed te staan. Tegelijkertijd denken we medisch-inhoudelijk als een arts. Dat maakt dat je zowel de technische handelingen als het teamproces goed kunt overzien. Je weet wat er moet gebeuren, maar ook hoelang het duurt voordat een infuus zit of medicatie is opgetrokken.’

In het ETZ wisselen PA’s en arts-assistenten elkaar af als teamleider van het reanimatieteam, onder supervisie van een intensivist of seh-arts. ‘Van intensivisten krijgen we vaak terug dat onze communicatie en rust opvallen’, zegt Tom. ‘We geven duidelijke opdrachten en blijven kalm, juist in stressvolle situaties — precies wat een team in zo’n moment nodig heeft. Dat is iets waar PA’s sterk in zijn.’

Wie meedoet aan de competitie, doet dat niet zomaar. ‘De toeschouwers in de zaal zijn vakidioten, mensen die precies weten wat ze zien. Je wilt dus goed voorbereid zijn,’ vertelt Tom enthousiast. ‘We hebben met ons team veel getraind, zowel praktisch als theoretisch. Je leert elkaar kennen, werkt aan je communicatie en verdiept je in de richtlijnen. Zelfs als je niet wint, win je eigenlijk toch. Iedereen merkt dat reanimaties op de werkvloer daarna beter gaan.’

Het enthousiasme werkt aanstekelijk. ‘Sommige collega’s zeggen in eerste instantie: “Dat is niks voor mij.” Maar na het zien van de competitie zijn ze nieuwsgierig en denken er toch over na.’

Niet alles verloopt altijd volgens plan. Tijdens een eerdere deelname had Tom te maken met een technisch probleem: het hartritme op de pop was niet zichtbaar. ‘Ik zag toch iets wat leek op een schokbaar ritme, dus ik besloot door te pakken en de AED op te laden. De jury gaf daarna aan dat we goed hadden gehandeld: rustig blijven en handelen naar wat je ziet. Dat is precies wat je in de praktijk ook moet doen.’

Sinds 2024 krijgt elk team na afloop een tip en top van de jury: directe feedback op communicatie, techniek en medische besluitvorming. ‘Dat is niet alleen leerzaam voor het team zelf, maar ook voor het publiek,’ zegt Tom. ‘Na ieder scenario wordt kort toegelicht wat goed ging en wat beter kon. Daar steek je echt wat van op.’

Tom ziet de toenemende aanwezigheid van PA’s in de competitie als een weerspiegeling van hun groeiende rol in de acute zorg. ‘Op de IC werken inmiddels ruim honderd PA’s in Nederland, verspreid over bijna alle ziekenhuizen. Dat betekent gemiddeld één PA per IC. We worden steeds vaker gezien als volwaardige collega’s, en dat voelt goed.’

Zijn boodschap aan collega-PA’s die overwegen deel te nemen aan de volgende editie van Venticare Live is helder: ‘Doe het! Het vraagt veel voorbereiding, maar het levert ook ontzettend veel op — voor jezelf, je team en uiteindelijk de patiëntenzorg. En wie weet… sta je volgend jaar in de finale.’

‘De reanimatiecompetitie laat zien dat de PA een onmisbare schakel is in de acute zorg. We combineren denken en doen, hoofd en handen. Dat maakt ons sterk — op de IC, op straat en in elk team dat levens redt.’

tekst:  Elise van Megen, PA kindergeneeskunde, Gelre Ziekenhuizen Apeldoorn
beeld: Nicole Krieken
bron: NAPA Magazine, nr. 27, najaar 2025