Ook reageerden vele professionals verontwaardigd via LinkedIn op het document. ‘Het is een stap achteruit, in plaats van samen te kijken richting de toekomst van de huisartsenzorg. Jammer dat we niet tijdig zijn betrokken bij het opstellen van dit document, dat ook over ons gaat’, aldus Stefan Constantinides, voorzitter van de NAPA-vakgroep huisartsengeneeskunde.

Het document, bedoeld om richting te geven bij nieuwe toetreders en innovaties in de huisartsenzorg, doet volgens PA’s geen recht aan hun wettelijke bevoegdheden. Het gaat ook helemaal voorbij aan eerdere afspraken zoals het samenwerkingsdocument tussen NAPA en LHV uit 2022. Er zijn op dit moment meer dan 400 PA’s werkzaam in de huisartsenzorg. Zij vormen de grootste vakgroep binnen NAPA.

Het document vermeldt op meerdere pagina’s (5, 8, 11, 12) dat de huisarts de medische eindverantwoordelijkheid draagt. Er wordt in het document zelfs gesteld dat: (…) ‘huisartsenzorg kan uitsluitend door een huisarts worden verleend’. Dit doet geen recht aan de wettelijke positie van PA’s en de huidige praktijk. 

PA’s in de huisartsenzorg werken in de praktijk naast de huisarts in de volle breedte. Ze zijn zelfstandig bevoegd om de diverse patiëntenpopulaties zelfstandig op het spreekuur te onderzoeken, diagnoses te stellen en een zorgplan op te stellen. Ze dragen eigen medische, professionele verantwoordelijkheid conform de Wet BIG en ze zijn tuchtrechtelijk aansprakelijk. De suggestie dat PA’s altijd moeten overleggen met huisartsen (pag. 6) klopt daarom niet. Net als huisartsen overleggen PA’s wanneer nodig, maar zij werken zelfstandig binnen hun deskundigheidsgebied. NAPA ziet dat de samenwerking met de huisartsen ook verder gaat en dat sommige PA’s mede-praktijkhouder worden.  

Het kader waarbinnen de PA bevoegd is om zorg te verlenen, staat in de Wet BIG en in het Besluit opleidingseisen en deskundigheidsgebied physician assistant. De verdere uitwerking daarvan voor de individuele PA wordt vastgelegd in schriftelijke samenwerkingsafspraken met de samenwerkende arts. Dit gebeurt in het kader van taakherschikking. 

Wanneer een PA zelfstandig bevoegd is om een voorbehouden handeling uit te voeren, dan is de PA zelf verantwoordelijk voor de uitvoering daarvan. Dat geldt voor de acht voorbehouden handelingen uit de Wet BIG waartoe de PA bevoegd is.

In het geval de PA een voorbehouden handeling uitvoert waartoe hij/zij niet zelfstandig is bevoegd, dan vindt dat plaats in opdracht van de huisarts en is er sprake van taakdelegatie. In dat geval kan het inderdaad zo zijn dat de huisarts verantwoordelijk is voor het verlenen van de opdracht aan de PA. Bij het verlenen van een opdracht (taakdelegatie) moet de huisarts ook borgen dat er sprake is van onder meer toezicht en tussenkomst indien dat redelijkerwijs nodig wordt geacht. Dat geldt dus niet in het geval van taakherschikking en dus wanneer de PA zelfstandig voorbehouden handelingen uitvoert in overeenstemming met het wettelijke kader.  

Met betrekking tot het stellen van diagnoses en het nemen van besluiten over het vervolgbeleid, geldt het volgende. Artikel 5 van het Besluit opleidingseisen en deskundigheidsgebied physician assistant bepaalt in lid 1, dat: ‘Tot het gebied van deskundigheid van de physician assistant wordt gerekend het verrichten van handelingen op het deelgebied van de geneeskunst waarbinnen de physician assistant is opgeleid. Deze handelingen omvatten het onderzoeken, behandelen en begeleiden van patiënten met veel voorkomende aandoeningen binnen dat deelgebied van de geneeskunst.‘ 

Tot deze handelingen behoren volgens lid 2, onder meer: 

Kortom, binnen de bevoegdheidskader van de PA, mag de PA diagnoses stellen, behandelplannen opstellen en uitvoeren, maar ook verwijzen. Dit laatste kan worden gezien als het nemen van een besluit over het vervolgbeleid, namelijk behandelen op basis van een behandelplan c.q. zorgplan of verwijzen.

Het document van de LHV en NHG suggereert dat de inzet van PA’s als zelfstandig behandelaar in de huisartsenzorg een negatief signaal is richting de Inspectie en dat de kernwaarden van de huisartsenzorg daardoor in het geding zouden komen. De realiteit is anders: er is een groeiende vraag naar PA’s, en het Capaciteitsorgaan adviseert in de recente raming om de komende jaren juist meer PA’s op te leiden voor de huisartsenzorg.

NAPA heeft de LHV verzocht om op korte termijn in gesprek te gaan om de uitgangspunten van het document te bespreken en op onderdelen te corrigeren.