Gijsbertha Reiling is opgeleid in de ouderenzorg. Na een reis door Noord-Irak werd zij geraakt door de schrijnende situaties in dat land, vaak het gevolg van de ontoereikende organisatie van zorg aldaar. Gijsbertha voelde de drang om iets bij te dragen aan de zorg voor mensen die gevlucht zijn uit heftige situaties. Ze wil een verschil kunnen maken, door naast medische zorg te leveren, ook perspectief te bieden aan vluchtelingen. En dat lukt met haar werk in azc Biddinghuizen.

Azc Biddinghuizen biedt noodopvang. Momenteel (voorjaar 2026) verblijven er 1250 asielzoekers. Er zijn veel vluchtelingen uit Afrika en uit oorlogsgebieden, maar ook uit de Verenigde Staten vanwege discriminatie van LHBTQ-personen in dat land. De zorg is in handen van GZA Healthcare, een landelijke organisatie die huisartsenzorg biedt aan asielzoekers. Naast Gijsbertha Reiling zijn er op de locatie in Biddinghuizen zeven PA’s in opleiding en vijf verpleegkundig specialisten.

‘De dag begint met een overdracht. Hier zijn verschillende medewerkers van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) bij aanwezig, zoals casemanagers en woonbegeleiders. Ook de beveiliging is erbij. Er wordt besproken of er in de nacht bijzonderheden zijn gebeurd. Als het niet lekker gaat met iemand wordt hier proactief op gehandeld. Asielzoekers worden dan gestimuleerd om een afspraak te maken bij de doktersassistente. Zij triageert voor de verpleegkundige, huisarts of PA. Deze drie hebben naast elkaar spreekuren, zowel in de ochtend als in de middag.’

‘De zorg is proactiever. Mensen worden meer in de gaten gehouden. Tegelijkertijd wordt kritisch afgewogen of een medisch probleem aangepakt wordt of niet. Azc Biddinghuizen is een noodopvang. Bepaalde zorg kan wachten. Het is de kunst om hier goede overwegingen in te maken. Een arm die al vijf jaar scheef staat als gevolg van een fractuur wordt wel genoteerd in het dossier, maar de patiënt wordt niet direct doorverwezen. Het is immers ook gelukt om met die arm te vluchten. Een gezin waarin slechthorendheid voorkomt, kan bijvoorbeeld wel al worden doorverwezen. De wachtlijsten bij audiologische centra zijn lang. En een hoorapparaat zal flink bijdragen aan het integratieproces in Nederland.’

‘Ook is de intentie misschien wel anders dan in een reguliere huisartsenpraktijk. Naast het leveren van de medische zorg, voelen zorgverleners bij GZA Healthcare (de organisatie die zorg levert in azc’s, red.) ook de noodzaak en de drang om asielzoekers een stap verder te helpen in hun integratieproces in de Nederlandse maatschappij. Als zij het willen redden in Nederland, moeten de gewoontes uit onze cultuur stap voor stap aan hen uitgelegd worden. Dit gaat niet vanzelf.’

‘Bij ongeveer 80% van de gevallen speelt trauma, stress of onzekerheid over de asielprocedure een rol in de uiting van klachten. Het is hierbij belangrijk om echt goed contact met de mensen te maken voordat je hier een gesprek over begint. Communicatie is essentieel. Mede daarom wordt vaak gewerkt met een onafhankelijke tolk. Deze kan gebeld worden tijdens het consult. Dit is nodig voor de juridische veiligheid, maar ook voor de veiligheid van zowel de patiënt als de hulpverlener.

Verder opvallend zijn de hemoglobinepathieën en Familiaire mediterrane koorts (FMF). Deze aandoeningen komen veel vaker voor dan bij de Nederlandse bevolking. Ook ervaren veel asielzoekers hier hun eerste verkoudheidsklachten. Dit ervaren zij soms als heftig.’

‘Ik ben vier dagen in de week aanwezig op het azc. Ik draai zelfstandig spreekuur. Er is telefonisch een achterwacht bereikbaar. Als iemand fysiek gezien moet worden door een achterwacht, stuur ik hem of haar in naar de huisartsenpost of naar het ziekenhuis. De lijnen met de specialisten zijn kort, de samenwerking verloopt prettig. Laagdrempelig overleggen voorkomt onnodig insturen, dit zorgt voor efficiënte zorg.’

‘Daarnaast werk ik samen met de ketenpartners. Zo heb ik bijvoorbeeld een rondleiding gegeven aan de ambulancedienst. Sinds zij weten wat we hier doen, werken we heel prettig samen. Ook zijn er afspraken gemaakt met een lokaal laboratorium over bloedafnames in het azc, en heb ik een fysiotherapeut en diëtist bereid gevonden te werken met deze doelgroep. Ook zij moeten bereid zijn om met tolken te werken, en ook de intentie hebben om de asielzoekers een stapje verder te helpen in Nederland.’

‘GZA heeft in 2025 een aanbesteding gewonnen van zes jaar. Ze zien de voordelen van taakherschikking door de inzet van PA’s. Ook zijn ze erg tevreden over de kwaliteit van zorg. Ik ben in overleg met het bestuur over de rol van de PA’s bij GZA Healthcare. Zo heb ik bijvoorbeeld, de in het kader van de MPA-opleiding, de structuur van Entrustable Professional Activities (EPA’s) besproken, wat weer nuttig is voor de student PA’s.’

Gijsbertha houdt het voor zichzelf ook uitdagend: ze gaat meedoen in de opstartteams van GZA. Als er ergens in Nederland een nieuw azc wordt opgezet door het COA, moet GZA binnen 72 uur medische zorg kunnen leveren. Dat betekent starten met een lege ruimte en zorgen dat alles — van onderzoeksbank tot verbandmateriaal — ingericht wordt. Die mix van innovatief denken, samenwerken en zorg leveren die echt een verschil maakt, is voor haar de belangrijkste bron van voldoening. Als ze iemand enig perspectief heeft kunnen bieden, is haar dag goed.

‘Dat ze onbetrouwbaar zijn. Als ze bijvoorbeeld tweemaal niet op komen dagen bij een afspraak met een medisch specialist, zijn ze soms niet meer welkom. Terwijl er vaak best een verklaring voor is. Zo weten ze misschien niet hoe ze in het ziekenhuis moeten komen. Ook speelt cultuurverschil hier een rol: in hun thuisland werken doktersafspraken anders. Als ze zich melden, worden ze gezien en moeten ze achteraf betalen. Er zijn geen afspraken en tijdstippen van tevoren. Laten we wat liever voor elkaar zijn en elkaar helpen in deze onrustige wereld.’

Mocht je interesse hebben om een keer mee te kijken met Gijsbertha Reiling: dit lijkt haar erg leuk. Ze is benaderbaar via Linkedin. 

tekst: Sabine van der Landen, PA revalidatiegeneeskunde, Heliomare
contact: sabinebrouwer86@gmail.com
bron: NAPA Magazine, nr. 28, voorjaar 2026