Tuchtrecht

Afbeelding voor Tuchtrecht

Een tuchtklacht is iets waarvan je hoopt dat het je bespaard blijft, maar het kan iedere zorgverlener overkomen. Ook PA’s kunnen hiermee te maken krijgen. Jaarlijks worden bij de regionale tuchtcolleges ongeveer 1.100 klachten ingediend. Hoewel het merendeel betrekking heeft op artsen, kan iedere BIG-geregistreerde zorgverlener onderwerp zijn van een tuchtklacht. In 2025 werden er vijf tuchtklachten ingediend tegen een PA, waarvan 2 klachten gegrond zijn verklaard.

Op deze pagina lees je o.a. meer over wat tuchtrecht inhoudt, hoe een tuchtklachtprocedure verloopt, hoe je kunt leren van tuchtrechtuitspraken en welke ondersteuning NAPA biedt.

 

Tuchtrecht in een notendop

Wat is tuchtrecht?

Tuchtrechtspraak is een vorm van rechtspraak die erop toeziet dat de leden van een beroepsgroep zich aan de professionele standaarden en gedragsregels van hun beroep houden. Het tuchtrecht heeft als doel de kwaliteit van de beroepsuitoefening in de individuele gezondheidszorg te bewaken en te bevorderen, en de patiënt te beschermen tegen ondeskundig en onzorgvuldig handelen van een zorgprofessional.

Voor wie?

Het tuchtrecht is van toepassing op specifieke beroepsgroepen, zoals advocaten, artsen, notarissen, en accountants. Iedere beroepsgroep heeft zijn eigen tuchtcollege dat toeziet op naleving van de beroepsregels. Het Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg geldt voor PA’s, maar ook voor andere beroepsgroepen die staan ingeschreven in het BIG-register zoals artsen, tandartsen, verpleegkundigen en apothekers. 

Wie kunnen klachten indienen?

Klachten kunnen tot 10 jaar na het voorval worden ingediend door patiënten, een naaste van de patiënt (met machtiging) of een nabestaande. Ook collega’s, werkgevers en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) kunnen een klacht indienen. Voorwaarde is wel dat de klager een concreet belang heeft dat direct verband houdt met de individuele gezondheidszorg.

Wie beoordeelt de klacht?

Klachten worden behandeld door tuchtcolleges. In de gezondheidszorg zijn er drie regionale tuchtcolleges (Amsterdam, ’s-Hertogenbosch en Zwolle). Daarnaast is er één Centraal Tuchtcollege in Den Haag, dat tuchtzaken in hoger beroep behandelt.

De tuchtcolleges bestaan uit een combinatie van juristen en beroepsgenoten, die samen beoordelen of een professional juist heeft gehandeld.

Waar wordt op getoetst?

Bij het beoordelen van een klacht, kijken de tuchtcolleges naar twee hoofdcriteria uit de Wet BIG (tuchtnormen) die luiden:

  1. Heeft de zorgprofessional gehandeld zoals van hem verwacht mag worden? Dit geldt voor de zorg aan patiënten (dus in een behandelrelatie), mensen in acute medische nood, en hun naasten.
  2. Heeft de zorgprofessional gehandeld zoals van een redelijk bekwame zorgprofessional verwacht mag worden?

Het eerste criterium richt zich op directe zorgverlening, zoals het stellen van diagnoses, het informeren over behandelingen, het voorschrijven van medicatie en het respecteren van de privacy van de patiënt. Ook communicatie en omgang met familie van de patiënt valt hieronder.

Het tweede criterium is breder en gaat over het gedrag buiten de directe relatie met de patiënt. Belangrijk is dat het gedrag voldoende invloed (weerslag) moet hebben op je uitoefening van de individuele gezondheidszorg. Dit kan gaan over zaken als correct declareren, samenwerking met collega’s, of hoe je je uit in de media. In sommige gevallen kunnen zelfs ernstige privé-gedragingen hieronder vallen.

Bij het toetsen van deze criteria gebruiken de tuchtcolleges niet alleen de Wet BIG, maar ook andere relevante wetten (zoals de WGBO) en professionele richtlijnen. Het gaat er niet om of de zorgverlening perfect was, maar of deze voldeed aan de redelijke verwachtingen van bekwaamheid. Hierbij wordt rekening gehouden met de stand van de wetenschap en de geldende normen binnen de beroepsgroep op het moment van het voorval. (bron openovertuchtrecht.nl)

Wat kan er gebeuren?

Het tuchtcollege kan een klacht op drie manieren beoordelen:

  • Niet-ontvankelijk: de klacht wordt niet inhoudelijk behandeld, bijvoorbeeld omdat deze niet aan de voorwaarden voldoet.
  • Ongegrond: er is geen sprake van onzorgvuldig handelen.
  • Gegrond: de zorgprofessional heeft in strijd gehandeld met een van de tuchtnormen en krijgt een tuchtrechtelijk verwijt. Het tuchtcollege kan dan maatregelen opleggen. Denk aan een waarschuwing, berisping, geldboete (max 4500 euro), schorsing of in ernstige gevallen het (tijdelijk) verbieden om het beroep uit te oefenen.

Tuchtklachtprocedure

Als je te maken krijgt met een tuchtklacht, komt er veel op je af. Het helpt om te weten hoe de procedure is opgebouwd en welke stappen elkaar opvolgen. Op de website openovertuchtrecht.nl vind je alle informatie over de tuchtklachtprocedure overzichtelijk op één plek.

Je vindt er onder andere een korte uitlegvideo over tuchtrecht, een helder stappenplan van de tuchtklachtprocedure, FAQ en een klachtenwijzer die inzicht geeft in het type klacht en de bijbehorende procedure.

Daarnaast biedt de website antwoord op veelgestelde vragen, zoals hoe een tuchtklacht kan worden voorkomen, hoe je je kunt voorbereiden op een tuchtzitting en wie aanwezig mogen zijn bij een zitting.

Website: Open over tuchtrecht
Cover voor
Cover voor

Leren van uitspraken

Tuchtrecht is gericht op het verbeteren van de zorg en biedt ruimte om van uitspraken te leren. Dat kan door zelf uitspraken te lezen, bijvoorbeeld via Overheid.nl | Tuchtrecht, of in Medisch Contact, of in de tweewekelijkse nieuwbrief van de KNMG. Ook kan het waardevol zijn om deze binnen een team of groep te bespreken.

Op de website open over Tuchtrecht staat een ‘gespreksstarter’: een overzicht op één A4 met prikkelende vragen om een tuchtzaak vanuit verschillende perspectieven te bekijken. Denk aan vragen als: wat is de kern van de uitspraak, ben je het eens met de uitkomst, wat deed de zorgprofessional goed en wat had anders gekund? En: kijk je door deze zaak anders naar je eigen werk?

Ga met elkaar in gesprek en ontdek wat ervan te leren valt! De gespreksstarter is ook goed te gebruiken in het onderwijs, bijvoorbeeld binnen opleidingen.

Gespreksstarter

Ondersteuning

Krijg je te maken met een klacht in een zorginstelling of een tuchtklacht bij een van de tuchtcolleges? Je kunt als NAPA-lid ondersteuning krijgen, in de vorm van peersupport, van de vertrouwenspersonen van NAPA. Laagdrempelig, korte lijnen en niet veroordelend.

Juridische ondersteuning bij een tuchtprocedure is veelal mogelijk via je eigen rechtsbijstandverzekering of via een jurist of  beroepsaansprakelijkheidsverzekeraar van je werkgever. Voor informatie over gesubsidieerde rechtsbijstand kun je terecht bij het Juridisch Loket. Daarnaast is het raadzaam om contact op te nemen met je schadeverzekeraar, voor het geval je ook aansprakelijk wordt gesteld voor schade.

Vanuit het NAPA-lidmaatschap kun je gebruikmaken van maximaal 2 uur gratis juridische ondersteuning door Elderman & Geerts. Deze ondersteuning is bedoeld voor een eerste juridisch advies.